Μαγνήσιο – νευρωνική σταθερότητα, ρύθμιση του στρες και θεραπευτική σημασία

Το μαγνήσιο είναι ένα απαραίτητο μέταλλο που εμπλέκεται σε μια μεγάλη ποικιλία φυσιολογικών διεργασιών. Το σώμα ενός ενήλικα περιέχει περίπου 24-28 g μαγνησίου, με περίπου το 50-70% να αποθηκεύεται στα οστά και το υπόλοιπο κυρίως ενδοκυτταρικό στους μύες και τους ιστούς. Ως συμπαράγοντας σε πάνω από 300 ενζυματικές αντιδράσεις, το μαγνήσιο παίζει κεντρικό ρόλο στον ενεργειακό μεταβολισμό, ιδιαίτερα μέσω της σύνδεσής του με την τριφωσφορική αδενοσίνη (ATP), την κύρια πηγή ενέργειας του κυττάρου [1].

Επιπλέον, το μαγνήσιο είναι απαραίτητο για τη νευρομυϊκή σηματοδότηση, τη σύνθεση πρωτεϊνών και τη ρύθμιση της ισορροπίας γλυκόζης και ηλεκτρολυτών. Οι αλλαγές στην κατάσταση του μαγνησίου μπορούν επομένως να έχουν όχι μόνο τοπικές αλλά και συστηματικές επιπτώσεις [2].

Μαγνήσιο και η επεξεργασία ερεθισμάτων στο νευρικό σύστημα

Ένας βασικός μηχανισμός δράσης του μαγνησίου έγκειται στη ρύθμιση της νευρωνικής δραστηριότητας. Ιδιαίτερη σημασία εδώ έχει ο υποδοχέας NMDA, ένας γλουταμινεργικός υποδοχέας που εμπλέκεται στη μετάδοση διεγερτικών σημάτων. Το μαγνήσιο δρα ως φυσιολογικός ανταγωνιστής αυτού του υποδοχέα μπλοκάροντας το ιοντικό κανάλι και αποτρέποντας έτσι την υπερβολική νευρωνική ενεργοποίηση [3].

Εάν η διαθεσιμότητα μαγνησίου μειωθεί, αυτός ο αποκλεισμός μπορεί να μειωθεί, οδηγώντας σε αυξημένη μετάδοση σήματος. Αυτός ο μηχανισμός σχετίζεται με αυξημένη νευρωνική διεγερσιμότητα και μειωμένο φιλτράρισμα ερεθισμάτων [4].

Ισορροπία στρες, κορτιζόλης και μαγνησίου

Η ρύθμιση του στρες συνδέεται στενά με την κατάσταση του μαγνησίου. Όταν το σώμα ενεργοποιεί τον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (ΥΥΕ), υπάρχει αυξημένη απελευθέρωση ορμονών του στρες όπως η κορτιζόλη. Ταυτόχρονα, η νεφρική απέκκριση μαγνησίου αυξάνεται [5].

Αυτή η σχέση μπορεί να οδηγήσει σε έναν αυτοενισχυόμενο μηχανισμό: το στρες αυξάνει την απώλεια μαγνησίου, ενώ τα χαμηλά επίπεδα μαγνησίου μπορούν να επηρεάσουν την επεξεργασία του στρες. Σε μια ελεγχόμενη μελέτη, η ημερήσια πρόσληψη 300 mg μαγνησίου για 30 ημέρες είχε ως αποτέλεσμα σημαντική μείωση των υποκειμενικών επιπέδων στρες και βελτιωμένη απόδοση υπό ψυχικό στρες [6].

Περαιτέρω μελέτες δείχνουν ότι το μαγνήσιο μπορεί να τροποποιήσει τη δραστηριότητα του άξονα HPA και να μειώσει τα επίπεδα κορτιζόλης, ειδικά σε περιπτώσεις χρόνιου στρες [7].

Ύπνος, αναγέννηση και νευρωνική αναστολή

Το μαγνήσιο επηρεάζει επίσης βασικές διεργασίες ρύθμισης του ύπνου. Υποστηρίζει τη δράση του ανασταλτικού νευροδιαβιβαστή GABA και έτσι συμβάλλει στη μείωση της νευρωνικής δραστηριότητας [3].

Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη, η χορήγηση συμπληρωμάτων μαγνησίου 500 mg για οκτώ εβδομάδες οδήγησε σε βελτιωμένη ποιότητα ύπνου, μεγαλύτερη διάρκεια ύπνου και μείωση των νυχτερινών επιπέδων κορτιζόλης. Ταυτόχρονα, παρατηρήθηκε αύξηση της συγκέντρωσης μελατονίνης [8].

Αυτά τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη στενή σύνδεση μεταξύ της κατάστασης μαγνησίου, της ρύθμισης του στρες και της ποιότητας του ύπνου.

Μαγνήσιο και ημικρανίες

Η ημικρανία πλέον θεωρείται διαταραχή της επεξεργασίας νευρωνικών ερεθισμάτων. Χαρακτηριστικά χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν αυξημένη ευαισθησία σε αισθητηριακά ερεθίσματα και αλλοιωμένη μετάδοση νευρωνικών σημάτων.

Μελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς με ημικρανία συχνά έχουν μειωμένα επίπεδα μαγνησίου [9]. Σε μια τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο δοκιμή, η λήψη 600 mg κιτρικού μαγνησίου για 12 εβδομάδες οδήγησε σε μείωση των κρίσεων ημικρανίας κατά 41,6% σε σύγκριση με 15,8% στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου [10].

Ένας πιθανός μηχανισμός δράσης είναι η επίδραση στην λεγόμενη καταστολή της εξάπλωσης του φλοιού, η οποία συζητείται ως έναυσμα για την εμφάνιση αύρων ημικρανίας[11].

Καρδιομεταβολικές επιδράσεις και ρύθμιση της φλεγμονής

Το μαγνήσιο παίζει σημαντικό ρόλο στον μεταβολισμό της γλυκόζης και στην ευαισθησία στην ινσουλίνη. Μελέτες δείχνουν ότι η υψηλότερη πρόσληψη μαγνησίου σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2 [12].

Επιπλέον, μια μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων δοκιμών έδειξε ότι η χορήγηση συμπληρωμάτων μαγνησίου μπορεί να μειώσει σημαντικά τη συστολική και διαστολική αρτηριακή πίεση [13].

Επιπλέον, το μαγνήσιο έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Η συμπλήρωση μπορεί να μειώσει τους δείκτες φλεγμονής όπως η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP), ιδιαίτερα σε άτομα με μεταβολικές διαταραχές ή χρόνιο στρες [14].

Μαγνήσιο στο πλαίσιο της απόδοσης και της κόπωσης

Το μαγνήσιο συνδέεται στενά με την παραγωγή ενέργειας στα μιτοχονδριακά κύτταρα και επηρεάζει τη διαθεσιμότητα γλυκόζης στα μυϊκά και νευρικά κύτταρα. Η επαρκής πρόσληψη μαγνησίου μπορεί επομένως να βελτιώσει τη σωματική απόδοση και να μειώσει την κόπωση [15].

Μελέτες στη φυσιολογία του αθλητισμού δείχνουν ότι το μαγνήσιο μπορεί να βελτιώσει την απόδοση στην προπόνηση και την ικανότητα αποκατάστασης – ακόμη και σε άτομα χωρίς έντονη ανεπάρκεια μαγνησίου[16].

Βιοδιαθεσιμότητα και σημασία διαφόρων ενώσεων μαγνησίου

Η βιοδιαθεσιμότητα του μαγνησίου εξαρτάται σημαντικά από τη χημική ένωση. Οι οργανικές μορφές όπως το κιτρικό μαγνήσιο, το διγλυκινικό ή το γαλακτικό μαγνήσιο απορροφώνται γενικά καλύτερα από τις ανόργανες ενώσεις όπως το οξείδιο του μαγνησίου [1].

Επιπλέον, οι ενώσεις διαφέρουν ως προς τις λειτουργικές τους ιδιότητες:

• Το διγλυκινικό μαγνήσιο σχετίζεται με επιδράσεις στο στρες και τον ύπνο.
• Το ταυρικό μαγνήσιο παίζει ρόλο στη νευρωνική σταθερότητα και στη ρύθμιση του ασβεστίου.
• Το μηλικό μαγνήσιο εμπλέκεται στον ενεργειακό μεταβολισμό
• Το ασκορβικό μαγνήσιο διαθέτει πρόσθετες αντιοξειδωτικές ιδιότητες.

Μια συνδυαστική προσέγγιση μπορεί να συνδυάσει αυτά τα διαφορετικά προφίλ δράσης και έτσι να επιτρέψει ευρύτερη φυσιολογική κάλυψη.

Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης της έρευνας

Η τρέχουσα έρευνα δείχνει σταθερά ότι το μαγνήσιο παίζει κεντρικό ρόλο σε διάφορες αλληλένδετες διεργασίες:

• Ρύθμιση της νευρωνικής διεγερσιμότητας
• Διαμόρφωση της αντίδρασης στο στρες
• Υποστήριξη ύπνου και αναγέννησης
• Επίδραση στις καρδιομεταβολικές παραμέτρους
• Συμμετοχή στην παραγωγή και την απόδοση ενέργειας

Αυτές οι επιδράσεις δεν εμφανίζονται μεμονωμένα, αλλά μάλλον μέσω της αλληλεπίδρασης διαφόρων συστημάτων. Συνεπώς, όχι μόνο η ποσότητα μαγνησίου που καταναλώνεται, αλλά και η μορφή και η βιοδιαθεσιμότητά του αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία.

Πηγές

[1] Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας – Ενημερωτικό δελτίο για το μαγνήσιο για επαγγελματίες υγείας https://ods.od.nih.gov/factsheets/Magnesium-HealthProfessional/
[2] Gröber U. et al. – Μαγνήσιο στην Πρόληψη και τη Θεραπεία https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/ [3] Barbagallo M, Dominguez LJ – Μαγνήσιο και γήρανση https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/ [4] Nielsen FH – Μαγνήσιο, φλεγμονή και χρόνια νόσος https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
[5] Vormann J. – Μαγνήσιο: Διατροφή και μεταβολισμός https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
[6] Pouteau E et al. – Συμπληρώματα μαγνησίου και μείωση του στρες https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
[7] Boyle NB et al. – Επιδράσεις του μαγνησίου στο υποκειμενικό άγχος και το στρες https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
[8] Abbasi B et al. – Η συμπλήρωση μαγνησίου βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
[9] Mauskop A et al. – Μαγνήσιο στις ημικρανίες https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
[10] Peikert A et al. – Μαγνήσιο στην προφύλαξη από την ημικρανία https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/ [11] Ramadan NM – Παθοφυσιολογία της ημικρανίας https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
[12] Dong JY et al. – Πρόσληψη μαγνησίου και κίνδυνος διαβήτη τύπου 2 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
[13] Ντιμπάμπα Ντ.Τ. κ.ά.– Συμπληρώματα μαγνησίου και αρτηριακή πίεση https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
[14] Simental-Mendía LE et al. – Μαγνήσιο και CRP https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
[15] Chen HY et al. – Μαγνήσιο και απόδοση στην άσκηση https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/ [16] Veronese N et al. – Μαγνήσιο και σωματική απόδοση https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/