Dlaczego forma chemiczna magnezu ma znaczenie

Większość ludzi kojarzy magnez z mięśniami i skurczami. To zrozumiałe, ale to zbytnie uproszczenie.

Magnez jest jednym z najważniejszych minerałów w organizmie człowieka i działa jako kofaktor w ponad 300 reakcjach enzymatycznych. Wiele z nich przebiega znacznie mniej widocznie niż skurcze nocne: na przykład produkcja ATP, regulacja układu nerwowego, kontrola skurczów mięśni i liczne procesy metabolizmu energetycznego.

Ponieważ magnez bierze udział w tak wielu podstawowych procesach, suplementacja nie polega tylko na ilości. Istotna jest również forma chemiczna.

Dzieje się tak, ponieważ magnez w suplementach diety nie występuje w postaci izolowanej, lecz jest związany z różnymi związkami. Różnią się one między innymi rozpuszczalnością i biodostępnością.[1]

Jednym z takich związków jest jabłczan magnezu. Magnez jest tu związany z jabłczanem – solą kwasu jabłkowego, a także naturalnym składnikiem metabolizmu energetycznego komórek.

Co wyróżnia jabłczan magnezu pod względem biochemicznym

Tlenek magnezu jest jedną z najpowszechniej stosowanych form magnezu, ale charakteryzuje się stosunkowo niską biodostępnością. Z tego powodu organiczne związki magnezu są od dawna badane jako alternatywa.[1]

W jabłczanie magnezu magnez styka się ze związkiem, który sam jest częścią centralnego szlaku metabolicznego.

Jabłczan jest produktem pośrednim cyklu kwasu cytrynowego. Cykl ten zachodzi w mitochondriach naszych komórek i odgrywa kluczową rolę w przekształcaniu składników odżywczych w energię użyteczną.

Jest to szczególnie interesujące z punktu widzenia biochemicznego: magnez jest niezbędny do licznych reakcji zależnych od ATP, natomiast jabłczan bezpośrednio uczestniczy w szlaku metabolicznym związanym z produkcją energii komórkowej.[2]

Jabłczan magnezu łączy w sobie dwa składniki, które mają wpływ na metabolizm energetyczny.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że jabłczan magnezu jest zasadniczo lepszy od innych form magnezu. Bezpośrednie badania kliniczne nad tym związkiem są obecnie znacznie bardziej ograniczone niż badania nad magnezem w ogóle.

Magnez, mięśnie i sprawność fizyczna

Znaczenie magnezu dla funkcjonowania mięśni wykracza daleko poza jego powszechnie znany związek ze skurczami mięśni.

Magnez bierze udział m.in. w przekazywaniu sygnałów nerwowo-mięśniowych, skurczach mięśni i dostarczaniu energii.[2]

W związku z tym w przeglądzie opublikowanym w 2017 roku zbadano potencjalny wpływ suplementacji magnezem na wydolność fizyczną. Ocenione badania pokazują, że stan wyjściowy odgrywa istotną rolę: szczególnie u osób z niedoborem magnezu korelacje z różnymi parametrami wydolności fizycznej mogą być istotne.[4]

Wysiłek fizyczny wyraźnie pokazuje, jak ściśle praca mięśni i metabolizm energetyczny są ze sobą powiązane. Każdy skurcz mięśnia wymaga ATP – a magnez bezpośrednio uczestniczy w jego biologicznym wykorzystaniu.

Co konkretnie wiemy o jabłczanie magnezu?

Jedno z najczęściej cytowanych badań klinicznych dotyczących magnezu i jabłczanu pochodzi z 1995 roku.

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym, kontrolowanym placebo badaniu pilotażowym w układzie krzyżowym badano połączenie magnezu i kwasu jabłkowego u osób cierpiących na fibromialgię.Skupiono się m.in. na bólu i wrażliwości na ucisk.[3]

Badanie jest ciekawe, ale należy je postrzegać w szerszym kontekście: było małe, objęło konkretną grupę pacjentów, a zatem nie daje ogólnych wniosków na temat jabłczanu magnezu u zdrowych osób.

Ta różnica jest szczególnie istotna. Chociaż fizjologiczne znaczenie magnezu jest bardzo dobrze udokumentowane, badania kliniczne nad konkretnym związkiem, jabłczanem magnezu, są wciąż na stosunkowo wczesnym etapie.

Jego szczególne właściwości wynikają obecnie przede wszystkim z połączenia biochemicznego: magnezu jako niezbędnego minerału dla metabolizmu energetycznego i jabłczanu jako składnika cyklu kwasu cytrynowego.

Magnez i sen

Związek magnezu ze snem jest również przedmiotem badań naukowych.

Sen zależy od wielu układów biologicznych. Należą do nich pobudliwość neuronów, regulacja hormonalna oraz zdolność układu nerwowego do przełączania się między aktywnością a odpoczynkiem.

W randomizowanym badaniu kontrolowanym placebo 46 osób starszych cierpiących na pierwotną bezsenność otrzymywało magnez lub placebo przez osiem tygodni. Zaobserwowano zmiany w różnych parametrach snu, a także w poziomie melatoniny i kortyzolu.[5]

Ważne jest również rozróżnienie: badanie dotyczyło magnezu ogólnie, a nie konkretnie jabłczanu magnezu.

Pokazuje to jednak, dlaczego magnez w ogóle jest przedmiotem zainteresowania w badaniach nad snem. Minerał ten pełni w organizmie o wiele więcej funkcji niż tylko regulacja mięśni i bierze udział w licznych procesach, które są również istotne dla układu nerwowego i metabolizmu energetycznego.

Nie wszystkie rodzaje magnezu są sobie równe.

Różne związki magnezu nie różnią się między sobą, ponieważ zawierają inny magnez. Liczy się to, z czym minerał jest związany.

W przypadku jabłczanu magnezu związek ten jest szczególnie interesujący z biochemicznego punktu widzenia: sam jabłczan jest składnikiem cyklu kwasu cytrynowego i tym samym jednym z głównych układów zaopatrzenia naszych komórek w energię.

Właśnie dlatego o jabłczanie magnezu mówi się tak często w kontekście energii, odporności i regeneracji.

Podstawa naukowa tego zjawiska składa się z dwóch poziomów: bardzo obszernych badań nad fizjologicznym znaczeniem magnezu i znacznie mniejszego zbioru danych dotyczących konkretnie jabłczanu magnezu.

To rozróżnienie jest kluczowe, jeśli chcemy zrozumieć, co już wiemy na temat jabłczanu magnezu – i na jakie pytania wciąż czekają badania naukowe.

Źródła

[1] Firoz M, Graber M. Biodostępność komercyjnych preparatów magnezowych dostępnych w USA. Badania magnezu. 2001;14(4):257–262.

[2] de Baaij JHF, Hoenderop JGJ, Bindels RJM. Magnez w organizmie człowieka: wpływ na zdrowie i choroby. Przeglądy Fizjologiczne. 2015;95(1):1–46.

[3] Russell IJ, Michalek JE, Flechas JD, Abraham GE. Leczenie zespołu fibromialgii lekiem Super Malic: randomizowane, podwójnie ślepe, kontrolowane placebo, badanie pilotażowe w układzie krzyżowym. Czasopismo Reumatologiczne. 1995;22(5):953–958.

[4] Zhang Y, Xun P, Wang R, Mao L, He K. Czy magnez może poprawić wydajność ćwiczeń? Składniki odżywcze. 2017;9(9):946.

[5] Abbasi B, Kimiagar M, Sadeghniiat K i in. Wpływ suplementacji magnezem na bezsenność pierwotną u osób starszych: badanie kliniczne z podwójnie ślepą próbą, kontrolowane placebo. Czasopismo Badań Nauk Medycznych. 2012;17(12):1161–1169.