Een minder bekende flavonoïde staat centraal in celonderzoek.
Voor velen van ons is zonneschijn een van de fijnste dingen van de zomer. Intense UV-straling betekent echter ook dat ons lichaam extra inspanning moet leveren.
UV-straling kan de vorming van reactieve zuurstofsoorten in onze cellen verhogen.<sup>1</sup> Deze verbindingen worden ook geproduceerd tijdens normale stofwisselingsprocessen en zijn op zichzelf niet schadelijk. In gecontroleerde hoeveelheden vervullen ze belangrijke functies, zoals de communicatie tussen onze cellen. Ons lichaam beschikt daarom over eigen antioxidantafweersystemen die helpen deze processen in evenwicht te houden.
Het draait allemaal om evenwicht. Als er gedurende een langere periode meer reactieve stoffen worden geproduceerd dan onze afweersystemen kunnen compenseren, raakt dit evenwicht verstoord. We noemen dit oxidatieve stress – een onderwerp dat vooral in de zomer relevant is, omdat intense UV-straling oxidatieve processen kan versterken.<sup>1</sup>
Dit roept een intrigerende vraag op: welke beschermende rol kunnen secundaire plantenstoffen spelen in deze complexe wisselwerking?
Van bijzonder belang zijn de zogenaamde flavonoïden. Binnen deze grote groep stoffen krijgt een tot nu toe veel minder bekende vertegenwoordiger steeds meer aandacht. Taxifolin komt steeds meer in beeld.
Taxifolin – van lariks tot onderzoek
Taxifoline, ook wel dihydroquercetine genoemd, is chemisch nauw verwant aan de bekende quercetine. Kleinere hoeveelheden worden onder andere aangetroffen in uien, appels en diverse citrusvruchten. Het hout van bepaalde naaldbomen, zoals de Dahurische lariks, is echter bijzonder rijk aan taxifoline.²
Wat taxifoline zo interessant maakt, is de chemische structuur ervan. Deze structuur stelt de flavonoïde in staat om te reageren met reactieve moleculen. Juist daarom wordt taxifoline al jarenlang steeds vaker onderzocht in verband met oxidatieve stress, celbescherming en ontstekingsprocessen.³
En sommige resultaten zijn ronduit opmerkelijk.
Wat gebeurt er als oxidatieve stress de cel bereikt?
In een onderzoek uit 2020 werkten wetenschappers met menselijke endotheelcellen – de cellen die de binnenkant van onze bloedvaten bekleden.⁴
Deze cellen werden opzettelijk blootgesteld aan oxidatieve stress. Vervolgens werden de veranderingen onderzocht die optraden na toevoeging van taxifoline.
Taxifoline vertoonde een duidelijk beschermend effect. Ontstekingssignalen werden afgezwakt, celbeschadigingsprocessen werden gunstig beïnvloed en de stressgeïnduceerde hechting van immuuncellen aan endotheelcellen werd verminderd.⁴
De resultaten suggereren dus dat taxifoline kan helpen om cellulaire schade en ontstekingsreacties onder deze experimentele omstandigheden te verminderen.⁴
Minder oxidatieve DNA-schade
Een andere studie, uitgevoerd met menselijke bloedcellen, ging nog een stap verder.⁵
De cellen werden opzettelijk blootgesteld aan oxidatieve stress met behulp van waterstofperoxide – een vorm van stress die kan leiden tot schade aan het DNA.
Taxifoline verminderde het aantal cellen met oxidatief geïnduceerde DNA-schade aanzienlijk. Dit effect werd waargenomen bij alle geteste taxifolineconcentraties.⁵
Bijzonder interessant: zelfs nadat er al oxidatieve stress was opgetreden, nam de gemeten DNA-schade onder invloed van taxifoline significant sterker af dan in de overeenkomstige controlecellen.⁵
Dit is uiteraard een onderzoek dat buiten het menselijk lichaam wordt uitgevoerd.Het laat echter zeer duidelijk zien waarom taxifoline wetenschappelijk zo interessant is in verband met oxidatieve celstress en de bescherming van gevoelige celstructuren.
Van cel tot mens
In 2023 werd taxifoline uiteindelijk onderzocht in een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebo-gecontroleerde cross-overstudie bij gezonde jonge volwassenen.⁶
De deelnemers kregen op verschillende tijdstippen ofwel voedingsmiddelen die taxifoline bevatten, ofwel een placebo, zonder te weten welke variant ze kregen.
Vervolgens werden onder andere cognitieve prestaties, subjectief ervaren mentale vermoeidheid en veranderingen in genactiviteit in het bloed onderzocht.
Na inname van taxifoline presteerden de deelnemers beter op bepaalde rekenkundige taken en ervoeren ze minder mentale vermoeidheid dan na inname van het placebo.⁶
Tegelijkertijd werden veranderingen in de genactiviteit waargenomen. Onder andere nam de expressie toe van genen die geassocieerd zijn met de verwerking en eliminatie van vreemde stoffen, evenals delen van de aangeboren immuunrespons.⁶
Deze studie levert een bijzonder veelbelovende aanwijzing op: Taxifoline vertoont niet alleen interessante antioxiderende effecten in celmodellen, maar er werden ook meetbare veranderingen waargenomen bij mensen na een eenmalige dosis.
Taxifoline in de context van een bewust dieet
We hoeven oxidatieprocessen niet te voorkomen. Ze zijn een natuurlijk onderdeel van ons lichaam en vervullen belangrijke functies.
Het zal interessant zijn om te zien hoe goed ons organisme extra oxidatieve stress kan verdragen en welke rol secundaire plantenstoffen kunnen spelen binnen een gevarieerd dieet.
De aandacht voor de oxidatieve balans wordt met name interessant tijdens periodes waarin ons lichaam wordt blootgesteld aan extra stressfactoren, bijvoorbeeld:
- met intense blootstelling aan UV-straling tijdens de zomermaanden
- tijdens bijzonder fysiek actieve periodes
- onder hoge dagelijkse stress
- wanneer oxidatieve stress meer op de voorgrond treedt
- wanneer het dieet bewust wordt aangevuld met secundaire plantenstoffen
Taxifoline is daarom wetenschappelijk gezien niet interessant vanwege een enkel, geïsoleerd effect.
Het bijzondere aan dit onderzoek is dat het een fundamenteel biologisch thema onderzoekt: hoe onze cellen omgaan met oxidatieve stress.
En juist daar laten eerdere studies interessante signalen zien – van oxidatieve DNA-schade en cellulaire stressreacties tot eerste bevindingen over mentale vermoeidheid bij mensen.⁴⁻⁶
Bronnen
[1] Masaki H. De rol van antioxidanten in de huid: anti-verouderingseffecten. Tijdschrift voor dermatologische wetenschap. 2010;58(2):85–90.
[2] EFSA-panel voor dieetproducten, voeding en allergieën. Wetenschappelijk advies over taxifoline-rijk extract van de Dahurische lariks (Larix gmelinii). EFSA-tijdschrift.
[3] Topal F, Nar M, Gocer H, et al. Antioxidante werking van taxifoline: een relatie tussen activiteit en structuur. Tijdschrift voor Enzymremming en Medicinale Chemie. 2016;31(4):674–683.
[4] Cao X, et al. Een onderzoek naar de beschermende effecten van taxifoline op door zeswaardig chroom beschadigde endotheelcellen van de menselijke navelstrengader en THP-1-cellen: een waarschijnlijk mechanisme voor het voorkomen van door zware metalen veroorzaakte hart- en vaatziekten. Voedsel & Functie. 2020;11(5):3851–3859.
[5] Živković L, et al. Antigenotoxische effecten van biochaga en dihydroquercetine (Taxifoline) op H₂O₂-geïnduceerde DNA-schade in menselijke volbloedcellen. Oxidatieve geneeskunde en cellulaire levensduurverlenging. 2019.
[6] Shinozaki F, Kamei A, Shimada K, et al. Inname van taxifoline-rijke voedingsmiddelen beïnvloedt de hersenactiviteit, mentale vermoeidheid en het transcriptoom van het gehele bloed bij gezonde jonge volwassenen: een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebo-gecontroleerde, cross-overstudie. Voedsel & Functie. 2023;14:3600–3612.